PASOŻYTY ZEWNĘTRZNE - bytują na powierzchni skóry, żywią się krwią i złuszczonym naskórkiem, stanowiąc ogromne obciążenie dla organizmu zaatakowanego kota. Wywołują silny świąd, zapalenie skóry, krosty, ropnie i uczulenia. Z reguły organizm zdrowego zwierzęcia broni się przed masową inwazją pcheł, wszy, świerzbowców, wszołów i kleszczy. Jeśli jednak jego odporność jest osłabiona, pasożyty bez przeszkód mogą prowadzić swoją niszczycielską działalność. Ofiarą inwazji padają często koty całkiem małe, stare lub osłabione.

PCHŁY - są pasożytami o długości 1-8 mm, spłaszczonymi bocznie. Rozwój ich odbywa się głównie w szczelinach i wykładzinach podłogowych oraz legowiskach zwierząt. Larwy pcheł żywią się odchodami dorosłych owadów, które zawierają dużo niestrawionej krwi. W zależności od wilgotności i temperatury powietrza rozwój pchły od jaja, poprzez stadium larwy i poczwarki, do dorosłego owada trwa od czterech tygodni do wielu miesięcy. Dorosłe pchły także trzymają się głównie legowisk zwierząt lub innych miejsc w mieszkaniu, atakując koty w okresie żerowania. Dlatego też tak rzadko można je znaleźć w sierści kota. Często inwazję pcheł rozpoznaje się przez wykrycie ich odchodów, które w postaci drobnych, czarnych ziarenek przyczepione są do skóry lub sierści zwierzęcia. Ugryzienie przez pchłę wywołuje silny świąd skóry. Miejsce to jest stale przez zwierzę drapane, zamieniając się w ropiejącą ranę na skutek bakteryjnego zakażenia wtórnego. Niektóre zwierzęta reagują na ślinę pcheł ciężkimi alergiami objawiającymi się swędzącym i sączącym się wypryskiem (egzemą) połączonym z wypadaniem włosów.
Istnieje wiele różnych sposobów zwalczania pcheł, między innymi:

-         specjalne obróżki przeciwpchelne,

-         preparat w  postaci kropli, pozwala dotrzeć do najbardziej wrażliwych i najczęściej odwiedzanych miejsc przez pchły,

-         różnego rodzaju posypki w formie pudru.

KLESZCZE – pasożyty te ssą krew, co powoduje, że pęcznieją i przypominają swym wyglądem owoce czarnej porzeczki, osobiście wydaje mi się on bardziej jako ciemno brązowy guzek. Nie wędrują po kocim ciele, lecz wczepiają się otworem gębowym głęboko w skórę zwierzęcia. Nie wolno ich wyciągać. Jeśli oderwana część gębowa pozostanie w skórze, może dojść do powstania wrzodu. Borelioza przenoszona przez kleszcze nie jest niebezpieczna dla kotów, coraz częściej jednak atakuje zwierzęta domowe. Zapobieganie inwazji kleszczy polega na stosowaniu specjalnych środków. Zwykle krople lub obroże są stosowane zarówno przeciw pchłom jak i przeciw kleszczom.
WSZY – Koty bywają atakowane przez dwa rodzaje wszy: ssące i kąsające. Najczęściej żerują na głowie zwierzęcia, chociaż mogą się zadomowić na dowolnej części ciała. Kot zaatakowany przez większą ilość wszy staje się apatyczny i anemiczny. Rozwój wszy, w odróżnieniu od pcheł, przebiega bezpośrednio na żywicielu. Jaja wszy przylepiane są pojedynczo do włosów zwierzęcia za pomocą szybko twardniejącej nierozpuszczalnej w wodzie wydzieliny tego owada. Obecność gnid jest typową oznaką inwazji wszy. W ciągu 8-10 dni z jaj wylęgają się larwy, które natychmiast zaczynają wysysać krew gospodarza i które po odbyciu 3-krotnej linki przeobrażają się w dorosłe owady. Leczenie polega na dwukrotnej kąpieli zwierzęcia w roztworze kontaktowego środka owadobójczego, który został zalecony przez lekarza weterynarii. Silna inwazja wszy jest u kotów rzadka i wymaga zawsze ogólnego dokładnego badania lekarskiego, gdyż często kryją się za nią przewlekłe choroby (białaczka, przewlekłe zapalenie otrzewnej) osłabiające odporność zwierzęcia. Dlatego też zawsze wskazane jest wykonanie badania krwi.
WSZOŁY KOCIE- mają długość około 1,3 mm i jasnożółtą barwę. Podobnie jak wszy przylepiają swoje jaja bezpośrednio do włosów żywiciela za pomocą kleistej wydzieliny. Po około 5-8 dniach z jaj wylęgają się larwy, które po 3-krotnej lince stają się owadami dorosłymi. Pasożyty te są stosunkowo niegroźne, żywią się złuszczonym naskórkiem i nie wysysają krwi żywiciela. Inwazja wszołów występuje najczęściej u kotów źle pielęgnowanych lub zupełnie młodych. Leczenie -dwukrotna kąpieli z udziałem środka owadobójczego.
ŚWIERZBOWCE – owe maleńkie żyjątka wgryzają się w skórę, powodując przewlekłe stany zapalne, wypadanie włosów i podrażnienie. Najczęściej spotykanym przedstawicielem tej grupy jest Notoedres cati, atakującym głównie głowę kota, występuje początkowo silny świąd na zewnętrznej stronie małżowiny usznej, głowie i karku, a także na łapach. Pasożyty mogą następnie rozprzestrzeniać się na całe ciało zwierzęcia. Na skórze zaczynają wytwarzać się gruzełki i krosty, a następnie otrębiasty nalot, z którego powstaje szara, gruba skorupa. Po jej usunięciu pojawia się krwawo-ropna wydzielina. Przy dłużej trwającym schorzeniu na skutek ciągłego drażnienia skóra grubieje, a sierść wypada. Natomiast Sarcoptes powoduje podobne zmiany skórne na całym ciele kota. Świerzbowce przenoszone są przez bezpośredni kontakt zwierząt. Aby stwierdzić inwazję świerzbowców lekarz weterynarii ostrą sterylną łyżeczką lub skalpelem pobiera próbkę zeskrobin skóry. Leczenie świerzbu jest długotrwałe i wymaga konsekwentnego stosowania specjalnych preparatów przepisanych przez lekarza weterynarii.
ROZTOCZE JESIENNE- w niektórych regionach koty atakowane są przez larwy roztoczy jesiennych Trombicula autumnalis. Larwy tych pasożytów mają barwę żółą lub pomarańczowoczerwoną, tak że można je gołym okiem rozpoznać w sierści zwierzęcia. Za pomocą aparatu gębowego nakłuwają górną warstwę skóry swojej ofiary i nawilżają rankę śliną zawierającą enzym, który powoduje rozpuszczenie (nadtrawienie) tkanki skórnej. Powstająca wówczas mieszanina śliny i rozpuszczonej tkanki skórnej służy larwom za pokarm. Po upływie około tygodnia larwy nasycają się, odpadają i przeobrażają w dorosłe roztocze. Te zaś żyją na ziemi i żywią się obumarłymi częściami roślin. Pasożytami są więc tylko larwy roztocza jesiennego, które najchętniej przyczepiają się do miejsc o cienkiej skórze, jak przestrzeń międzypalcowa, okolice oczu i warg, grzbiet nosa, małżowiny uszne lub koniec ogona. Skóra w miejscu ugryzienia czerwienieje, powstaje silny świąd, a stałe drapanie czy gryzienie wywołują stany zapalne i schorzenia przypominające świerzb. Przeciw roztoczom jesiennym stosuje się zapobiegawczo te same środki co przeciw pchłom.
LARWY MUCH- w okresie gorących miesięcy letnich muchy plujki składają jaja w sączących się lub zaropiałych ranach. Już po kilku godzinach wylęgają się z nich setki larw żywiących się mięśniami zaatakowanego zwierzęcia. Czasem, szczególnie u źle pielęgnowanych, długowłosych kotów, takie kolonie larw ukryte w sfilcowanej sierści mogą się coraz bardziej rozprzestrzeniać. W ciągu krótkiego czasu powstają ogromne, bolesne rany. Leczenie polega na całkowitym usunięciu larw i jaj oraz wyleczeniu ran. Lekarz weterynarii przepisuje wówczas kotu antybiotyki, aby uchronić go przed zakażeniem.

PASOŻYTY WEWNĘTRZNE.

         Atakują niemal każdą tkankę kociego organizmu, w tym także oczy, płuca i serce. Najczęściej występujące pasożyty należą do grupy robaków żerujących w przewodzie pokarmowym kota. Są to obleńce, tasiemce i przywry.

OBLEŃCE– najczęściej spotyka się dwa gatunki z rodziny glist: Toxocara i Toxascaris. Glisty te żerują na resztkach pokarmu zalegających jelita. Ich jajeczka zostają wydalone z kałem na zewnątrz, następnie trafiają do przewodu pokarmowego innych osobników, drogą bezpośrednią lub pośrednio w mięsie myszy, szczurów i owadów. Larwy potrafią przebić ściankę łożyska i przedostać się do zapłodnionej macicy. Często spotyka się je także w mleku kotek. Dostawszy się do ciała młodego zwierzęcia, larwy wędrują przez wątrobę, serce i płuca do jelit. Kocięta są więc bardziej narażone niż osobniki dorosłe. Inwazja larw może objawiać się:

-         biegunką,

-         zaparciem,

-         anemią,

-         rozdęciem brzucha,

-         złym stanem zdrowia.

WŁOSOGŁÓWKI I OWSIKI – osiedlają się w jelicie grubym. Inwazja obu tych pasożytów objawia się:

-         biegunką,

-         spadkiem wagi,

-         anemią.

W Polsce nie odnotowano jeszcze przypadku.

TĘGORYJCE – owe wyjątkowo niebezpieczne, odżywiające się krwią robaki występują częściej na obszarze Stanów Zjednoczonych niż w Europie. Atakują organizm przez jamę ustną bądź wnikają doń przez skórę, po czym wędrują do jelita cienkiego. Przez łożysko dostają się do organizmu nie narodzonych kociąt. Objawy :

-         biegunka ( często krwawa),

-         osłabienie,

-         anemia.

TASIEMCE – zamieszkują jelito cienkie i grube, żerują na zalegającym tam pokarmie. Ich obecność w jelitach może się objawić podrażnieniem i wzdęciem. Małe, okrągłe jajeczka są wydalane z kałem. Po opuszczeniu ciała kota jajeczka tasiemca muszą się dostać do organizmu żywiciela pośredniego np. muchy, myszy itp. W ciele żywiciela pośredniego tasiemce osiągają postać larwalną. Dojrzałe tasiemiec może się rozwinąć jedynie wtedy, gdy inny kot pożre żywiciela pośredniego.

PRZYWRY – żerują w jelicie cienkim, trzustce i drogach żółciowych ( Opistorchis Felineus – przywra kocia). W Wielkiej Brytanii spotyka się je stosunkowo rzadko, w przeciwieństwie do Azji, kontynentu europejskiego i Kanady. Żywicielami pośrednimi są ślimak i pewien gatunek ryb słodkowodnych. Objawy zakażenia to:

-         zaburzenia trawienia,

-         żółtaczka,

-         biegunka,

-         anemia.

INNE PASOŻYTY. Organizm kota może zostać zaatakowany przez mikroskopijne żyjątka z rodziny pierwotniaków: amebę, rzęsistka, kokcydię i lamblię. Objawem zakażenia bywa najczęściej biegunka i  inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

LECZENIE – odrobaczanie. U weterynarza można kupić specjalne tabletki lub maści.

ZAPOBIEGANIE ROBACZYCOM:

-         nie pozwalaj kotu zjadać dzikich zwierząt,

-         regularnie przeczesuj kocie futerko,

-         regularnie odświeżaj kocie posłanie, by nie zalęgły się w nim pasożyty atakujące skórę,

-         czyść regularnie kuwetę,

-         co 4 miesiące podawaj środek przeciw tasiemcom, co 6 miesięcy środek przeciw obleńcom,

-         odrobacz kotkę przed planowaną ciążą.

                                                              oparte na fachowej literaturze

                                              opracowała mgr inż. Izabela Cierzniewska